Voor de liefhebbers

Joods-christelijk schisma veel later dan aangenomen

5 september - De relaties tussen christelijke en joodse gelovigen waren tot ver in de 11e eeuw nog hecht, veel hechter dan doorgaans aangenomen. De Britse onderzoeker,  Elizabeth Boddens Hosang (UvT), concludeert dit in haar proefschrift op basis van kerkelijke wetsteksten uit de 4e tot de 6e eeuw, aangevuld met archeologische bronnen. De christelijke kerkvaders blijken niet anti-joods te zijn geweest, maar bezorgd over de populariteit van de joodse kerk onder christelijke gelovigen.
Lees verder

'Public history' in Nederland

28 augustus - De UvA start een nieuw mastertraject: Publieksgeschiedenis, binnen de master Geschiedenis in samenwerking met Anno, het promotiebureau voor Nederlandse geschiedenis. De studenten bestuderen de alledaagse omgang met geschiedenis en leren historische kennis te vertalen naar een breed publiek.
Lees verder

Onstuimige jeugd in Rome

17 juli - Hoe erg was de jeugd al in het oude Rome? Is het gejammer van alle tijden of waren ze toen al vroeg volwassen?...
Lees verder

Stradivarius onder de scan

2 juli -
Wat maakt een Stradivarius 'een Strad'? Dr. Berend Stoel van het LUMC legde klassieke violen, waaronder enkele van Stradivarius, in een CT-scanner. En daaruit blijkt dat de homogeniteit van het hout waarvan deze zijn gemaakt hun sublieme klank helpt verklaren.
Lees verder

Religie, tolerantie en wetenschap

27 juni - Jean Fréderic Bernard en Bernard Picart waren wetenschappers die in de achttiende eeuw een grote bijdrage leverden aan het ontstaan van religieuze verdraagzaamheid. “De boodschap dat er geen enkel principieel onderscheid tussen welke godsdienst dan ook gemaakt kon worden, was toen buitengewoon radicaal maar heeft ook vandaag nog maar weinig aan betekenis ingeboet”, zo stelde Wijnandt Mijnhardt in zijn oratie aan de UU.
Lees verder

Presidential masterclass

25 juni -
Als Bill Clinton begin juli het Rotterdam Climate Initiative komt bezoeken, dan wacht hem een verrassing. Een muzikale, namelijk. Kunsthogeschool Codarts verzorgt niet alleen een rijk muziekprogramma op het congres, maar wil de oud-president ook zijn kennis en vaardigheden laten opfrissen: hij krijgt een masterclass Saxofoon aangeboden.
Lees verder

Zware kost toch bestseller

13 juni - Een Duitse hoogleraar heeft de voorbije 3 jaar zo veel van zijn boeken weten te verkopen, dat nog tijdens zijn leven een ‘verzamelde werken’ uitgave op de markt wordt gebracht. Zelf heeft hij in die korte tijd onverwacht zo’n twee miljoen euro verdiend aan zijn nogal hermetische wetenschappelijk werk.
Lees verder

Moctezuma's paleis opgegraven

10 juni -
In het oude hart van Tenochtitlan –nu downtown Mexico City- zijn restanten gevonden van het cultische centrum van het paleis van Moctezuma, de laatste Aztekenheerser. Onder een later Spaans-koloniaal gebouw, waarin nu het Cultuur Museum gevestigd is, zijn vloeren van dat paleis aangetroffen. “Weer een stukje van de puzzel”, zeggen archeologen.
Lees verder

Cantate voor Calvijn

30 mei - 2009 is het 500 jaar geleden dat de man met de meest impact op de Nederlandse identiteit en cultuur werd geboren: Johannes Calvijn. De VU organiseert 12-18 januari 2009 de Nationale Calvijnweek met een tentoonstelling, boekpresentaties, debatten, een symposium, concerten, een stadswandeling in Amsterdam en een dienst in de Westerkerk, waar een speciaal gecomponeerde ‘Calvijncantate’ voor het eerst ten gehore zal worden gebracht.
Lees verder

Mozart en Charlie Parker

26 mei - Op het eerste gezicht of gehoor hebben de pianist en componist Mozart en saxofonist en componist Parker niets met elkaar te maken. W.A. Mozart leefde van 1756 tot 1791 in Salzburg en Wenen en Charlie Parker zo'n kleine tweehonderd jaar later van 1920 tot 1955 in Kansas City en New York. Wat hebben zij tóch gemeen? Dezelfde improvisatietechnieken. In zijn lezing aan het Mozarteum te Salzburg op 15 en 16 mei betoogde Ab Schaap van Codarts, dat studenten klassieke muziek vel van hen kunnen opsteken en weer moeten leren improviseren.
Lees verder

Europass voor kunstenaars

7 april - Het EP en cultuurcommissaris Jan Figel zijn het eens over een speciale mobiliteitspas voor kunstenaars in Europa. Het gaat er om hen de mogelljkheid te geven “to travel and practise their art throughout the union without missing out on social rights. Under the proposal, artists could also be granted a "Europass", a Europe-wide recognized portfolio for qualifications and competencies, as well as being registered in a European Professional Register to help artists receive specific temporary visas.
Lees verder

Componist-dirigent 'Im wunderschönen Mai'

4 april - Reinbert de Leeuw is de centrale figuur op 21 april in het seminar 'Toon­meesters revisited' te Leiden. Hoe ontstaat uit de gezongen taal van Schubert en Schumann een nieuwe wereld in De Leeuws compositie Im wunderschönen Monat Mai ? Daarin komt een aantal verhaallijnen bijeen: het omgaan met het verleden, maar ook interpretatie, instrumentatie, theater, dramaturgie – en daarbij zal het opnieuw gaan over het Sprechgesang uit Schönbergs Pierrot lunaire.
Lees verder

Allegorie terug naar de bron

1 april -
Allegorie op het onderwijs werd in 1683 door Rembrandts leerling Ferdinand Bol geschilderd als schoorsteenstuk voor het dubbele woonhuis van de gebroeders Louys en Hendrick Trip. Uit het Trippenhuis ging het later naar het Rijksmuseum. Nu is het terug op zijn plek, in het gebouw van de jubilerende KNAW...
Lees verder

Van hiphoptaal tot marketingspeak

26 maart - Onder de titel ‘Micro en macro connections’ organiseert het Meertens Instituut op 3, 4 en 5 april het 17e Sociolinguistics Symposium. Ruim 500 deelnemers uit de hele wereld zullen zich aan de VU buigen over vraagstukken die te maken hebben met taal in onze samenleving in een rijk scala aan onderwerpen: hiphoptaal, meertaligheid in de Europese Unie, taalconflict, identiteit van Turkse jongeren, jongerentaal, sms-taal, taalbeleid, taal in de media en tweetalig onderwijs. Onderzoeksvoorbeelden zijn ontleend aan situaties van taalgebruik op alle continenten. Prof. Pieter Muysken, één van Nederlands meest vooraanstaand taalkundigen, bijt het spits af. Hij zal spreken over de grote vernieuwingen die de documentatie van bedreigde talen teweeg brengt in de sociolinguïstiek.
Lees verder

Dante en Vondel in nieuwe opera

18 maart - Op woensdag 26 maart wordt componist en kersvers hoogleraar Louis Andriessen door Frans de Ruiter, decaan van de Leidse Faculteit der Kunsten, geïnterviewd over de postmoderne ideologie van het componeren en de gevolgen hiervan voor zijn eigen componeerpraktijk. Andriessen spreekt daarbij over La Commedia, de nieuwe opera gebaseerd op uit Dante's Divina Commedia en Vondels meesterwerk Lucifer, die in juni in première gaat in het Holland Festival.
Lees verder

Van Thijn: 'Onthullend, zelfs voor mij'

25 februari - Premier Den Uyl plande in 1973 zijn regeringsverklaring zo, dat oppositieleider Wiegel niet klem kwam te zitten met zijn huwelijksreis. Dit en andere opmerkelijke feiten en inzichten kwamen naar voren in pittige discussies van promovenda Anet Bleich met de hoogleraren uit haar promotiecommissie. Onder hen grote namen als James Kennedy, Uri Rosenthal, Jos de Beus en Van Thijn, Den Uyl vroegere schildknaap. Dr. Bleich duidde in de discussie met hen premier Den Uyl als “het slachtoffer van partijleider den Uyl, van zijn eigen polarisatiefilosofie en het maatschappelijk klimaat van zijn tijd.”...
Lees verder

'Olla vogala' in nieuwe vlucht

22 februari - Frits van Oostrom beschouwt de nieuwste discussies over 'de eerste regel in het Nederlands':  Hebban olla vogala. Is het wel wat we denken dat het is? Van Oostrom bespreekt en analyseert een verrassend nieuw inzicht over een mogelijk expat- karakter van de dichter. 'Vlak voor het ter perse gaan van Stemmen op schrift verscheen een artikel van de hand van Luc De Grauwe, waarin betwist werd dat de taal van het beroemde Hebban olla vogala-zinnetje Nederlands is. De taal zou eerder Laatoudengels (Kents) zijn.
Lees verder

Fontysdocent op Olympus der kunst

4 februari - Lucas Maassen, docent ICT & Media Design bij Fontys exposeert in New York. In -wel ja- MoMa. Maassen toont er zijn project ‘Sitting Chairs’. Door subtiele aanpassingen komen de stoelen tot ‘leven’. Het idee hiervoor is ontstaan tijdens zijn afstuderen aan de Design Academy. ‘De stoel is het meest archetypische meubel en eigenlijk is het project een soort parodie. Je hebt een stoel, daar zaag je poten vanaf en vervolgens kan die stoel op een andere stoel zitten. Door andere subtiele aanpassingen, kunnen de stoelen kruipen.’...
Lees verder

Een intrigerend lectoraat in de kunsten

17 januari - ‘I am not who I am’: een typererende zin uit de mond van Jago, de meester-intrigant uit Shakespeare’s Othello. Al vanaf het begin van zijn HKU-lectoraat in 2000 houdt Giep Hagoort zich met deze theaterfiguur bezig. Naast het publiceren over de intrigemechanismen van Jago in relatie tot veranderingsprocessen in het bedrijfsleven, heeft hij ook de samenwerking met theatermaker Paul Feld gezocht, de artistiek leider van de Utrechtse groep Growing up in Public.
Lees verder

Falen moet

4 december - Het Instituut voor Briljante Mislukkingen wil een positieve houding ten opzichte van mislukkingen bevorderen. Er heerst in Nederland nog te veel een cultuur waarin falen niet wordt geaccepteerd en te weinig mensen initiatieven ontplooien. Terwijl falen juist waardevolle informatie oplevert, zo vertelt Nederland Kennisland. Het instituut is op zoek naar aansprekende voorbeelden van briljante mislukkingen en reacties op reeds gepubliceerde cases. Publiceer uw suggestie op www.briljantemislukkingen.nl.   

Bach als theoloog

20 november - Albert Schweitzers karakterisering van het motet Jesu, meine Freude van Johann Sebastian Bach als een ‘Preek over leven en dood’ blijkt adequaat te zijn; Bach liet zich bij zijn wijze van componeren sterk inspireren door zijn theologische opvattingen. Theologische inhoud was voor hem belangrijker dan bijvoorbeeld esthetiek of symmetrie. Bach componeerde om God te eren en de mens te onderwijzen. Dat is de conclusie van de Groningse promovendus Arie Eikelboom.
Lees verder

MIT klaagt over kroonjuweel

14 november -

Frank Gehry, de beroemdste architect van deze tijd heeft mot met MIT. Zijn grote complex dat het nieuwe centrum van de campus vormt, Stata Center, blijkt vol bouw- en logistieke problemen. Het instituut heeft nu een negligence suit tegen de ontwerper van het Guggenheim in Bilbao en de Disney concerthal in Los Angeles aangespannen.
Lees verder

Meer Voor de liefhebbers

Cultuur en HO

Amour sacré de la Patrie

5 september - Krisztina Lajosi richtte zich in haar onderzoek aan de UvA op de relatie tussen natievorming en negentiende-eeuwse muzikale cultuur in Europa. Ze bestudeert daarbij vooral de nationale opera's en hun rol in de ontwikkeling van het nationale bewustzijn. Opera blijkt een wezenlijke vormgeving van nationale identiteit te hebben geboden.
Lees verder

Meer kennis, meer nieuws

18 augustus - Drie kwart van de journaal-items is na korte tijd uit het geheugen van kijkers verdwenen. Gabi Schaap bestudeerde in Nijmegen hoe mensen tv-nieuws verwerken. Zijn conclusie: hoe persoonlijker de kijker zich aangesproken voelt, des te groter de kans dat die er wat mee doet.
Lees verder

Herinnering en geschiedenis

17 juni - Door de recente memory boom is de professionele geschiedbeoefening in het defensief geraakt. Zij wordt geassocieerd met officiële standpunten en gewantrouwd door ‘de gewone mensen in het land’. Die maken vervolgens hun eigen geschiedenis door tegendraadse herinneringen tegenover de gevestigde geschiedenis te stellen. In zijn oratie vertelt prof. Ed Jonker (UU) over de uitdagingen die dit stelt aan de gevestigde geschiedschrijving.
Lees verder

Muziek visueel gemaakt

11 juni - Muziek is ‘Expressing the inexpressible’, aldus Aldous Huxley. Het Nijmeegse instituut NICI werkt aan een methode om studenten muzikale expressie te leren door visuele feedback. ‘We hebben er geen woorden voor.’ En de ScieceGuide-lezer kan zelf mee doen aan hun experiment.
Lees verder

Hoge waardering voor architectuur-master

9 juni - In het kader van de accreditatie is de Masteropleiding Architectuur van de Hanzehogeschool Groningen gevisiteerd, met een fraai resultaat: alle zes onderwerpen zijn positief beoordeeld en twee onderdelen binnen het onderwerp interne kwaliteitszorg zijn zelfs als excellent benoemd. Bij het onderwerp interne kwaliteitszorg zijn de punten ‘maatregelen tot verbetering’ en ‘betrekken van medewerkers, studenten, alumni en het beroepenveld’ als excellent beoordeeld.
Lees verder

HBO-columnist mag beledigen

3 juni - De oud-columnist van HvA-blad Havana, Arnold Scheepmaker, mag Joden beledigen van de rechter. Hij had zich volgens het OM in één van zijn bijdragen opzettelijk beledigend uitgelaten over Joden. De rechtbank oordeelde dat de column inderdaad een beledigend karakter heeft, maar wees erop dat Scheepmaker zich een 'uitzonderingspositie' heeft verschaft door zijn uitlatingen te doen in een satirische column.
Lees verder

Twee profs en opera's in één festival

30 mei - Twee Leidse hoogleraren zetten de toon in het Holland Festival: de musici Louis Andriessen en Reinbert de Leeuw, beiden prof aan de Faculteit der Kunsten. Andriessen componeerde twee opera’s die worden uitgevoerd: De Materie en de nieuwe La Commedia naar Dante. Reinbert de Leeuw dirigeert ze allebei in het festival.
Lees verder

Theaterdieren doceren nieuwe masters

27 mei - Het Conservatorium van Amsterdam en de Theaterschool van de AHK komen met een interdisciplinaire masteropleiding voor Theaterzanger/singer-performer. Die speelt in op de groeiende behoefte van studenten van toneelscholen én die van zangstudenten. Bide willen vaak hun talent verder ontwikkelen en zich professionaliseren in een vakgebied dat eigenlijk tussen beide opleidingsdomeinen ligt.
Lees verder

Meer Cultuur en HO

Mei '68

'Cultureel hebben we gewonnen'

Mei ’68 begonnen ze met Daniel Cohn-Bendit als revolutionaire studenten. Jo Ritzen stond in Delft aan de wieg van de democratie, Renk Roborgh belandde in Nijmegen in bezettingen en een sfeer van terreur en intimidatie. En hoe zat het met die betalingen van de CIA aan Sijbolt Noorda of die van Moskou aan Eduard Bomhoff? En ziet Jaap Spreeuwenberg van Coolpolitics zich als erfgenaam van ‘les Évenements de Mai’?

Cohn-Bendit: Cultureel hebben we gewonnen

Ritzen: Het heft in eigen handen

Roborgh: Marx lazen we niet

Noorda: So much for conviction

Spreeuwenberg: Het pyramidespel van de babyboomers